كردهاي مقيم مركز و انقلاب

بهزاد خوشحالی

هدف از گرد آوري اين مجموعه،آشنايي با يكي از پراهميت ترين دوره هاي  تاريخ كردستان و ايران است.خوانندگان اين مجموعه با بسياري از رويدادها و شخصيت هاي آن دوران آشنايي دارند،اما آشنايي با انديشه هاي آنان در همان عصر،وجايگاه انديشه ورز ايشان از زبان خود آنها بسي جالب تر مي نمايد.

سرزمين كردستان در آن دوران،روزگار نگراني هاي سياسي و اضطراب هاي اجتماعي از يك سو و كشاكش هاي مسلكي از سوي ديگر بوده است،عصري كه يكي از پرتلاطم ترين دوره ها در تاريخ نوين ايران و دوره اي است كه انقلاب ايران به بار نشست،دوران بي ثبات گذار را پشت سر نهاد و دوره ي ناآرامي كردستان را تجربه كرد.

مجموعه ي حاضر،سرگذشت چگونه انديشيدن و چه كردن،چگونه تلقي كردن و چگونه پنداشتن،چگونه تاثيرگذاردن و چگونه تاثير پذيرفتن،و چه بودن ها و چه شدن ها در اين دوران سركش است.

شايد انديشه نگاري نسلي از بزرگترين معماران تاريخ معاصر پس از انقلاب،آن هم از زبان همين معماران،آسان ترين راه براي درك واقعيات آن دوران باشد...

تاريخ خود را تكرار مي كند و چون حالت هاي كنوني چيزي جز بازگشت به حالت هاي گذشته نيستند،به همين خاطر،آگاهي از تحولات گوناگون و پياپي گذشته،كليد ورود به دنياي آينده خواهد بود...فراموش نكنيم:تاريخ كتابي است كه ما مي نويسيم و خود نيز درآن نگاشته مي شويم...   

اين مجموعه از مطبوعات ايران در سال هاي57و58و59استخراج شده است.

ورود هياتي از مركز

هياتي كه سرپرستي حضرت آيت‌الله طالقاني و مركب از آيت‌الله دكتر بهشتي، حجت‌الاسلام هاشمي رفسنجاني، دكتر احمد صدر حاج سيد جوادي وزير كشور و ابوالحسن بني صدر به سنندج آمده بود، در ساعت 9 شب به اين شهر وارد شد و در محل دانشكده تربيت دبير سنندج مستقر شد.

"بهروز سليماني" يكي از مبارزين سرشناس كرد خطاب به وزير كشور گفت اگر مي‏خواهيد علت واقعه را پيدا كنيد اين نيست كه حجت الاسلام صفدري و رفقايش مردم را به گلوله بستند يا مهمات ارتش را به قم بردند و يا سيلوها را خالي كردند و اين هم نيست كه مردم پادگان را محاصره كردند و يا با هليكوپتر و توپ مردم را به گلوله بستند بلكه علت اصلي اين است كه اين مردم براي خودش مساله اي دارد و براي مخدوش كردن آن بايد توطئه چيني كرد. به هر شكلي بايد توطئه از يك جايي پا بگيرد. ما يك قطعنامه 8 ماده‏اي براي خودمختاري كردستان عنوان كرده‏ايم. وقتي 30هزار نفر به پشتيباني از آن راهپيمايي كردند همين راديوي انقلابي گفت: تجزيه طلبها راهپيمايي كردند در رژيم سابق هر وقت حق را مي‏گفتيم ما را خرابكار و عمال خارج مي ناميدند و حالا هم همينطور آيا تغيير رژيم نبايد حداقل با تغيير ظاهر تبليغات روبرو باشد. ما را در ايامي كه بزرگترين عيد ملي مان در جريان بود كوبيدند و به آتش‌بسي كه اعلام شد توجهي نكردند. حقيقت اين است كه چون مردم مي بينند كه زبان طرفشان اسلحه است آنها هم اسلحه مي‏خواهند ما چطور با تعويض يك فرمانده باور كنيم كه ماهيت ارتش عوض شده است. دولت بازرگان بايد جوابگو باشد. بايد ديد چه كسي حجت الاسلام صفدري را فرمانده و دستوردهنده لشكر كردستان نمود؟ در اين موقع سرهنگ صفدري فرمانده لشكر 28 كردستان كه در اين چند روز تحت نظر شوراي انقلاب سنندج بود ضمن توضيحاتي در مورد چگونگي انتصاب خود به فرماندهي لشكر 28 گفت:درست است كه من يك كرد نيستم اما هميشه ازاينكه كردستان از جانب سه استعمار خارجي، دولت مركزي و خوانهاي منطقه مورد ستم قرار مي‌گرفت رنج مي بردم. در چند روز خدمتم، در اين شهر از اوضاع و احوال استنباط‏ها و پيش بيني‏هايي كردم كه به كميته امداد و ستاد ارتش گزارش كردم. من زود فهميدم كه كميته‏هاي سنندج تجزيه شده‏اند. اين تجزيه براي من ناگوار بود. بارها در خدمت شيخ عزالدين رهبر سياسي و مذهبي كردها در اين مورد سخن گفتم و ابراز نگراني نمودم. سعي كردم اختلاف اين دو كميته كه آقايان مفتي‌زاده و صفدري در راس آن بودند برطرف كنم. به آقاي مفتي زاده گفتم از نفاق افكني دست برداريد كسي را نامسلمان نخوانيد و متهم به گرايشي نكنيد همه را يكي بدانيد اما كسي گوش نكرد چه اشكالي داشت كه از جوانان روشنفكر كه در اين شهر به خاطر مردم شب و روز فكر مي‏كنند و براي آزادي آنها تلاش مي‏كنند و در كميته‏ها استفاده ميشد، چرا اين كار را نكردند؟ در اين موقع آقاي احمد صدر حاج سيد جوادي وزير كشور پيرامون مسائل كردستان شروع به صحبت كرد اما هنوز چند جمله بيشتر نگفته بود كه صداي گوشخراش هواپيماهاي جت كه از ارتفاع كم بر فراز سنندج پرواز مي‏كردند و مانور مي‏دادند، سخنان او را قطع كرد. اين موضوع دوبار تكرار شد. كه حاج سيد جوادي كه خود از اين موضوع سخت ناراحت شده بود گفت: با صداقت مي‏گويم كه دولت بازرگان به هيچ‌وجه از متن و دل توطئه مطلع نبوده و وضع پيش آمده به گوش دولت نرسيده است و ايرادي به دولت بازرگان نيست. دولت قدرت كافي ندارد تا كارها را آنطور كه دلش مي‏خواهد انجام دهد و اين دست الهي است كه كشور را نگه داشته است. وزير كشور بخاطر مانور هواپيماها و سر و صداي زياد آنها به سخنانش ادامه نداد و در اين موقع صارم‌الدين صادق‌وزيري عضو هيات مديره‌ي كانون وكلاي ايران و نماينده اعزامي كردهاي مقيم مركز با دادن تذكري به دولت شروع به صحبت كرد و گفت: ميهن پرستي به دستة خاصي منحصر نيست. كسي ميهن‌پرست است كه با چنگ و دندان سرزمينش را براي فرزندان حفظ كند نه آنانكه ميهن‌شان در جيب‌شان است و هركس خواست فرار كند من اين تذكر را روزي به دولت ازهاري دادم و متاسفم كه امروز بايد به دولت بازرگان بدهم. صادق‌وزيري سپس ضمن اعتراض به پرواز هواپيماها با وجود حضور نمايندگان امام خميني در كردستان گفت: مردم به همه چيز با سوءظن 2500 ساله مي‌نگرند و فقط عمل است كه نشان ميدهد يك دولت با دولت‏هاي ديگر فرق دارد هر مساله‌اي كه در كردستان مطرح مي‏شود فوراً كردها را متهم به دست نشاندگي مي‏كنند. اين اتهام كثيفي است بايد حقيقت را از نزديك ديد. مي بينيد كه اين حوادث در اثر اختلافات دو كميته انقلابي كه در سنندج فعاليت داشته‏اند بوجود آمد و نيروهاي سياسي دخالت نداشتند و فقط دچار عواقب آن شدند. عنوان حمله به پادگان سرهم بندي قضيه است، بايد ديد چه كساني اين حمله را انجام داده‏اند و دايره اختلاف را دامن زده‏اند. بايد ديد چه كساني موجبات تبليغ و حمله افراد نظامي به مردم بيگناه را دامن زده‏اند. در پايان اين جلسه خواستهاي نمايندگان كرد در شش مورد اعلام شد كه آزادي كليه‌ي گروگانها، تعقيب و مجازات فرماندهان ارتجاعي، تضمين امنيت جاني و شغلي نظاميان كرد، نظارت شوراي انقلابي شهر بر پادگان و اداره مشترك پادگانهاي كردستان وسيله نظاميان انقلابي و رزمندگان كرد، تعقيب و مجازات حجت الاسلام صفدري، جلوگيري از اعمال استبدادي و ضد كردي در شهر اروميه و بالاخره لغو سانسور فرهنگي و سياسي در راديو و تلويزيون كردستان اهم آنها بود.(كيهان7/1/1358)

كردهاي مقيم مركز:تجزيه طلبي توطئه ضد انقلاب است.

جمعيت كردهاي مقيم مركز در پنجمين گردهم آئي اين گروه كه در دانشگاه صنعتي برگزار شد ضمن تاييد قطعنامه 8 ماده‏اي كه توسط نمايندگان مردم كردستان به هيات اعزامي از تهران تشكيل شده بود، شايعه تجزيه طلبي كردها را به شدت محكوم كردند. در اين جلسه كه با شركت بيش از سه هزار تن از كردهاي مقيم مركز تشكيل شده بود يكي از حاضرين گفت: كردستان ايران يكي از فعالترين كانونهاي انقلاب كنوني ايران بوده است و ميدانيم كه خلق مرد علاوه رنج كشيدن از ظلم و بيدادي كه بر سراسر كشور حكمفرما بود مورد ظلم خاص ديگري كه ستم ملي است قرار گرفته است. مبارزات خلق كرد در جريان انقلاب متوجه رفع هر دو نوع ظلم و استبداد مي‏باشد. از طرف ديگر مطابق اصول دموكراسي و منشور ملل متحد و اعلاميه حقوق بشر هر ملتي خود بايد سرنوشت خويش را تعيين كند و اين امر خلاف اسلام هم نيست. پس از آن جمعيت حاضر نسبت به قطعنامه اي كه در آن رهبري آيت الله شيخ عزالدين حسيني امام جمعه مهاباد به عنوان نماينده رسمي خلق كرد و انتخاب صادم الدين صادق وزيري به عنوان نماينده جمعيت كرد‏هاي مقيم مركز مطرح شده بود راي موافق دادند.در اين جلسه نماينده گروهي از دانشجويان و محصلين مقيم مركز اظهار داشت از آنجائيكه بزرگترين سهم را در اين انقلاب جوانان برعهده داشته‏اند و از آنجائي كه اعتقاد داريم جمعيتي مي‏تواند انقلابي باشد كه دانشجويان، محصلين و كلاً جوانان مستقل در آن فعاليت داشته باشند پيشنهاد مي‏كنم كه در شورا و هيات اجرائي جمعيت كردهاي مقيم مركز بايد از هر شهرستان حداقل يك نماينده از بين دانشجويان انتخاب شود. ضمناً جمعيت حاضر از مهندس بازرگان خواستند تا موقعيت و پايگاه خود را در قبال خواست‏هاي خلق كرد رسماً از راديو و تلويزيون اعلام كند.(كيهان13/12/1357)

جمعيت كردهاي مقيم مركز: يك عمل جنايت آميز

جمعيت كردهاي مقيم مركز از نخست وزير خواست با اعزام يك هيات بي طرف به كردستان كه صارم الدين صادق وزيري نماينده كردهاي مقيم مركز نيز عضو آن باشد، ريشه اختلافها را تشخيص دهد و در رفع سوء تفاهم‏ها و درگيري‏ها بكوشد. جمعيت كردهاي مقيم مركز تيراندازي از هلي كوپتر بسوي مردم را عملي جنايت آميز دانست كه حتي دولت نظامي ازهاري نيز از دست زدن به آن بيم داشت. جمعيت از دولت انقلابي بازرگان خواسته است كه در مورد كردستان انقلابي عمل كند و نگذارد عوامل ارتجاعي و طرفداران بازگشت رژيم شاه در كردستان فتنه گري كنندو خواست بحق اين منطقه را به بهانة تجزيه طلبي سركوب نمايند.(كيهان29/12/1357)

نماينده جمعيت كردهاي مقيم مركز:

كردها به آيت الله طالقاني اعتماد مطلق دارند.

صارم الدين صادق وزيري عضو هيات رئيسه كانون وكلا و نماينده اعزامي جمعيت كردهاي مقيم مركز به سنندج ديروز در يك گفتگوي اختصاصي با كيهان از تلاشهاي حضرت آيت الله طالقاني براي باز گرداندن آرامش به سنندج و حسن نيت وزير كشور و هيئت روحاني همراه آيت الله طالقاني ستايش كرد.

صادق‌وزيري در اين گفتگو اعلام داشت: سفر حضرت آيت الله طالقاني طبق درخواست و تأكيد جمعيت كردهاي مقيم مركز هم كه هزاران كرد را در بر مي‌گيرد بود به علت مسايلي كه وجود داشت رفتن ايشان به سنندج ضروري بود‏ه‌است.

صادق وزيري گفت: علاوه براين يك هيات ديگر از جمعيت كردهاي مقيم مركز در حضور حضرت آيت‌الله طالقاني به سنندج رفتند. 5 نفر از اعضاي اين هيئت روز سه شنبه 29 اسفند به حضور ايشان رسيدند و موكدا از محضر شان تقاضا كردند كه قبول زحمت بفرمايند و به سنندج تشريف ببرند. بديهي است هيات روحانيت با توجه به تركيب اعضاي آن از اهميت ويژه اي برخوردار بود و اين هيئت با اينكه پس از قطعي شدن اعزام هيئت دولتي شكل گرفت مقدمات سفر آن زودتر فراهم شد. 

صادق وزيري اضافه كرد:

من با هواپيمائي كه قرار بود وزير كشور و همراهان ايشان را به سنندج ببرد حركت كردم اين هواپيما بجاي اينكه بسنندج برود ما را به كرمانشاه و پايگاه هوانيروز برد.  در آنجا بخوبي احساس ميشد كه جو غالب بر فضا مايل نبود كه ما زودتر به سنندج برويم،  ولي اصرار زياد من كه هيئت هر چه زودتر بايد بسنندج برسد موجب شد كه تقريبا پس از دوساعت انتظار بطرف سنندج حركت كنيم.

بايد ياد آور كنم كه وزير كشور نيز شخصا مايل بودند كه ما زودتر به سنندج وارد شويم. 

صادق وزيري در مورد نتايج رفتن دو هيئت به سنندج گفت:

نتايج اعزام اين دو هيئت در مجموع بسيار مثبت بود البته به نظر من بيان اين نكته معطوف به نتايج رسمي اعزام اين هيئت نيست بلكه بيشتر از اين نظر است كه به آقايان اعضاي هيئت‏هاي روحاني ودولتي امكان داد كه از نزديك با حقايق اوضاع آشنا شوند و از طرف ديگر به مردم كردستان و نمايندگان آنان نيز فرصت داد كه از نزديك با نمايندگان قدرتهاي حاكم در عرصه سياست مملكت پس از پيروزي انقلاب آشنائي پيدا كنند.  مأموريت هيئت در ايجاد آرامش نيز موفقيت آميز بود.  اگر تدارك دقيق تري براي نحوه پذيرايي هيات‏ها بخصوص هيئت روحاني داده ميشد آثار سفر هيئت بسيار مثبت تر بود.  همچنين مكانيسم ارتباط با مركز و اجراي تصميمات هيئت‏ها اگر دقيقا تنظيم ميشد نتايج كار هيئت‏ها را بسيار بارورتر ميكرد زيرا تقريبا از ظهر روز دوم فروردين هيئت‏هاي دولتي و روحاني باين نتيجه رسيده بودند كه ميبايست زندانيان و يا باصطلاح محلي اسرا آزاد شوند ودر اين باره نيز اقدام كردند ولي همانطور كه ميدانيم تا ساعت 4 بامداد روز پنجم فروردين آزادي زندانيان عملي نشد ! اگر اين زندانيان مقارن ورود هيات يا همان روز دوم فروردين آزاد ميشدند هيئت‏ها فرصت داشتند در محيط آرام و خالي از سوء تفاهم با بسياري از مسائل ديگر از نزديك بخوبي آشنا شوند. و ازدحام كسان زندانيان در برابر جايگاه اقامت هيات روحاني خودبخود از بين مي‌رفت چيزي كه موجب شده بود مقدار زيادي سخت گيري براي ايجاد ارتباط با هيات بطور قهري ايجاد شود و اين عامل تقريبا باعث شدكه ارتباط هيات روحاني با مردم تقريبا از كانال مشخص برقرار گردد كه اين خود براي توفيق هيات عامل منفي بود. 

مردم كردستان عموما نسبت به حضرت آيت الله العظمي طالقاني اعتماد مطلق ابراز ميكردند و اين اعتماد مطلق عملا تا پايان مأموريت هيات نيز باقي بود و نمونه آن را من در مذاكرات روز چهارم فروردين كه منتهي به توافق در باره تشكيل كميته موقت پنج نفري گرديد بچشم خود ديدم كه نمايندگان تمام نيروهاي سياسي فعال موافقت كردند كه نفر پنجم از هيات پنج نفري را حضرت آيت الله العظمي طالقاني انتخاب كنند و با وجود اينكه نسبت به نامزد اعلام شده از طرف معظم له قضاوت قبلي مشخصي داشتند صرفا بدادن تذكر آنهم بصورت خصوصي اكتفا كردند.  صادق وزيري اضافه كرد:

در باره نتايج تحقيقات بايد بگويم كه علت اصلي وقايعي كه در سنندج روي داد و بيك فاجعه تبديل گرديد بطور عمده مربوط به شكل بندي و عملكرد ارگاني بود كه پس از پيروزي انقلاب تحت نام (ستاد عملياتي انقلاب اسلامي در كردستان) به تنها نيروي حاكم در شهر تبديل شده بود.  برخورد با اين واقعيت براي اعضاي هيات روحاني ميتواند در سطح مملكت و در رابطه با ماهيت كميته‏ها وطرز عملكرد آنها آموزنده باشد.  نكته ديگر اينكه هيات اعزامي روحانيت به كردستان نمونه يك تركيب قوي از نزديكان امام خميني بود.  رهبري عملي هيئت را آيت الله بهشتي بعهده داشتند ايشان بنظر من شخصيتي قوي برخوردار از خونسردي،  تسلط كامل بر خود،  خويشتن داري،  هوش و نكته سنجي شايان توجه هستند كه در عين حال واجد قدرت اداره جلسات گفت و شنود ميباشند.  بطوريكه بسهولت ميتوانند بحث و گفتگو را در مجراي مورد نظرشان سوق دهند همچنين ايشان از قدرت حافظه شايان برخوردار مي باشند.(كيهان10/1/1358) 

قطعنامه اجتماع كردهاي مقيم مركز

براي اعتراض به فاجعه سنندج ساعت 15 روز پنج شنبه گذشته يك اجتماع چند هزار نفري از كردهاي مقيم مركزي در دانشگاه صنعتي تهران تشكيل شد.  در دست اجتماع كنندگان شعارهايي بود كه به زبان فارسي و كردي نوشته شده بود و شعارهايي كه به زبان جاري مي‏شد به اين شرح بود.

خلق كرد پيروز است ارتجاع نابود است.

تركمن پيروز است ارتجاع نابود است. 

اتحاد ضرورت انقلاب

در اين اجتماع ابتدا صارم الدين صادق وزيري نماينده كردهاي مقيم مركز سخن گفت: و ضمن محكوم كردن كشتار مردم وواقعه ننگين كردستان اعلام نمود آزادي در حكومت اسلامي از جمله مفاهيم كلي است كه بايستي در نظر گرفته شود امرهمه ما كردها يك امر خودمختاري يا دمكراسي است و اين خود مختاري مفهوم حقوقي و سياسي دارد ما انتظار داشتيم كه قبل از رفراندم تكليف ما روشن شود.  كار ما يك كار سياسي توضيحي است.  ما بايد به همه مردم بگوييم خودمختاري: يعني براي كردستان از دموكراسي در سراسر ايران جدا نيست.  در طول چندين سال ما را به اتهام تجزيه طلبي خفه كردند. 

آنچه مهم است اين است كه افراد ساده لوح را بايد توجيه كرد.  تفرقه افكني بعنوان مذهبي و غير مذهبي خيانت است.  ما همه كرد هستيم و در يك امري قرار گرفته ايم كه امر برحق ماست و آن خودمختاري است. سپس يكي ديگر از نمايندگان كرد به زبان كردي سخناني ايراد داشت و بعد قطعنامه گردهمايي توسط يكي از خانمهاي كرد قرائت شد.

 متن قطعنامه به اين شرح است:

جمعيت كردهاي مقييم تهران در جلسه 9 فروردين 58 خود پس از استماع گزارش هياتي كه در رابطه با ماجراي فاجعه سنندج به آن شهر رفته بودند بخصوص گزارش مستدل نماينده اعزامي جمعيت به كردستان ابراز نهايت تاسف و انزجار از اعمال وحشيانه دژخيمان و عوامل واقعي ضد انقلاب تجزيه طلبي و ضد انقلابي موجبات كشتار فجيعي را در سنندج فراهم كرده و بيش از 100 تن كشته و صدها تن را زخمي كرده‌اند.  قطعنامه زير را به اتفاق آراء تصويب و اجراي مصوبه آنرا از دولت خواستارند:

1 ـ ما مجازات صفدري روحاني نماي جنايتكار را كه عامل ومحرك اصلي اين كشتار بوده و تمام همدستان و مسببين اين واقعه خونين ارا از دولت خواستاريم.

2 ـ طبق شواهد و قرائن سرلشكر قرني در طراحي ابن توطئه خائنانه مداخله داشته و دستوركشتار،  مردم بيگناه سنندج را با هلي كوپترها و خمپاره اندازهاي ارتشي داده. بركناري او بهيچ وجه كافي نيست لذا خواستار بررسي بيشتر واقعه و معرفي كليه عاملين و مجازات آنها مي باشند.

3 ـ ما ضمن تأييد مجددو رهبري آيت الله سيد عزالدين حسيني براي مذاكرات هياتهاي نمايندگي كرد با مقامات رسمي هر نوع سخن تفرقه افكني افراد فاقد صلاحيت را شديداً محكوم مي كنيم و اعلام ميداريم مردم كردستان مدعيان رهبري مذهبي را چون مفتي زاده طرد و محكوم مي كنند.

4 ـ ما با ابراز همدردي با خانواده‏هاي برادر تركمني كه عزيزان خود را از دست داده اند پشتيباني خود را از خواستهاي برحق خلق برادر تركمن در مطالبه حق تعيين سرنوشت بطور قاطع اعلام ميداريم و جنايتهاي توطئه گران ضد انقلابي را محكوم مي كنيم.

5 ـ ما روش يكطرفه و مغرضانه راديو و تلويزيون را در رابطه با فاجعه سنندج شديداً محكوم نموده و آن را اهانت به خلق كرد مي دانيم و خواستار رسيدگي فوري به اين جريان هستيم.

پس از پايان قرائت قطعنامه جمعيت حاضر در دانشگاه با هم يك سرود به زبان كردي خواندند.

يك ساعت قبل از اين اجتماع يك راهپيمايي و اجتماع در زمين چمن دانشگاه تهران برپا شد كه شركت كنندگان در آن سپس به دانشگاه صنعتي آمدند.(اطلاعات11/1/1358)

اعضاي شوراي جمعيت كردهاي مقيم مركز انتخاب شدند.

تظاهرات كردها در دانشگاه تهران

پنجشنبه گذشته جمعيت كردهاي مقيم مركزي طي يك گرد همايي در دانشگاه صنعتي تهران اعضاي شوراي اين جمعيت را انتخاب كردند در اين جلسه كه نمايندگان شهر‏هاي مختلف كردستان حضور داشتند نمايندگان 17 شهرستان كردنشين انتخاب شدند. 

همچنين ديروز در يك گردهمايي در دانشگاه تهران يكي از كردهاي مقيم مركز در باره ي ريشه حوادث سنندج سخن گفت،  وي دليل گسترش حوادث سنندج را تحريك فرصت طلبان بيگانه اعلام كردو همچنين برپشتيباني از احمد مفتي زاده رهبر سياسي و مذهبي كردستان تأكيد كرد.

اين گردهمايي با تظاهراتي توأم بود كه در آن چند هزار تن از دانش آموزان دبيرستان‏هاي مختلف تهران شركت كرده بودند.  در اين گردهمايي چند نفر ديگر نيز در باره ي لزوم وحدت و تقويت جمهوري اسلامي و ضرورت هشياري نيروهاي انقلابي سخن گفتند.(اطلاعات14/1/1358) 

قطعنامه كردهاي مقيم مركز

همچنين گروهي از كردهاي مقيم مركز،  بعد از ظهر پنجشنبه در دانشگاه صنعتي گرد آمدند و كشتار مردم سنندج را محكوم كردند.  در اين گردهمائي  صارم الدين صادق وزيري نماينده كردهاي مقيم مركز سخن گفت و سپس يك قطعنامه 5 ماده اي خوانده شد.  در اين قطعنامه آمده بود ما مجازات صفدري را از دولت خواستاريم،  تنها بركناري تيمسار قره ني،  به دليل جنايتي كه كرده است به هيچوجه كافي نيست،  خواستار بررسي بيشتر واقعه و معرفي عاملين و جازات آنها ميباشيم،  ما ضمن تأييد مجدد رهبري آيت الله سيد عزالدين حسيني براي مذاكرات هيات‏هاي نمايندگي كرد با مقامات رسمي،  هر نوع تفرقه افكني افراد فاقدصلاحيت را شديدا محكوم مي كنيم و اعلام ميداريم مردم كردستان رهبري مذهبي مدعيان را طرد و محكوم مي كنند. (كيهان15/1/1358) 

وجود تحريكات

 سخنگوي جمعيت كردهاي مقيم مركز در گفتگويي با كيهان معلق ماندن شمارش آراء را ناشي از بعضي تحريكات توصيف كرد. اين سخنگو ضمن تشريح نحوه اعتراضات بعضي گروهها به انتخابات و غير دمكراتيك خواندن اينگونه اعتراضها از دولت خواسته بود تا باستاندار كردستان تاكيد كند كه مرعوب روشهاي غير دمكراتيك نشود و با قرائت و رسيدگي جداگانه و دقيق به اعتراضات تصميم قانوني و مطابق موازين دمكراسي بگيرد. (كيهان26/1/1358)

قطعنامه گردهمايي جمعيت كردهاي مقيم مركز

در گردهمايي جمعيت كردهاي مقيم مركز به تاريخ 23/1/1358 پس از بحث و بررسي مسائل سياسي منطقه كردستان و اعلام نتايج انتخابات شوراي جمعيت موارد زير را به اتفاق آراء تصويب نمودند:

1-جمعيت كردهاي مقيم مركز كوشش‏هايي را كه از جانب بعضي از عوامل در جهت معرفي اشخاص ناصالح بنام نماينده خلق كرد انجام مي‏گيرد، محكوم مي‌نمايد.

2ـ اقدامات انقلابي رهبري انقلاب را در مورد اعدام عمال رژيم سابق و امپرياليسم، تائيد و پشتيباني مي‌نمايد.

3ـ اقدامات تعدادي از فئودال‌هاي مرتجع منطقه «سوماي برداوست» را محكوم مي‏كنيم و از دولت موقت انقلابي مصرا مي‏خواهيم هر چه زودتر نسبت به بازگرداندن كشاورزان رانده شده از مزرعه و خانه‌ي خود و تنبيه عاملين اين امر اقدام نمايد.

4ـ با تشكر از صادق وزيري، اين جمعيت نماينده خود را با اعتقاد كامل به ايمان و صداقت جناب صارم الدين صادق وزيري انتخاب نموده و نمايندگي ايشان كماكان مورد تائيد مي‏باشد.

5 ـ جمعيت مراتب تنفر و انزجار خود را نسبت به بازداشت سه تن از برادران اهل «اوز لارستان» فارس كه هنگام بازگشت از محضر حضرت آيت‌الله سيد عزالدين حسيني توسط افراد غير مسوول در جهرم بازداشت شده و اينكه در زندان قصر مي‏باشند اعلام مي‏دارد و خواستار آزادي فوري آنان ميباشد.

6 ـ جمعيت قاطعانه اعلام مي‏دارد كه تهمت‏هاي ناروا عليه رهبر عاليقدر خلق كرد جناب آيت‌الله سيدعزالدين حسيني كاملا بي اساس بوده و چنين اعمالي را توطئه ي عناصر مرتجع و وابسته به امپرياليسم در جهت پايمال كردن خواسته‏هاي مشروع خلق كرد مي‏دانيم و اعلام مي‏كنيم كه تشخيص صلاحيت رهبري و نمايندگان واقعي خلق كرد با خود اين مردم است.(آيندگان28/1/1358)

صارم الدين صادق وزيري،دبير جمعيت كردهاي مقيم مركز:

خود مختاري،در جهت پيشبردانقلاب

از بين بردن آثار فرهنگي استبداد كار يك روز و دو روز نيست.

تمام دستاويز‏هاي تجزيه طلبي كردستان را رد مي كنيم.

طبقه امپرياليسم بايد خلع سلاح شود. 

صارم صادق وزيري دبير جمعيت كردهاي مقيم مركز در تالار ابوريحان دانشگاه ملي پيرامون مسئله (خودمختاري) سخنراني كرد.  در اين سخنراني صادق وزيري با تأكيد بر اين امر كه براي بررسي و تجزيه و تحليل هر مساله بايد (اصل تحليل  مشخص از اوضاع مشخص) را رعايت كرد مساله (خود مختاري) را بررسي كرد. 

صادق وزيري علاوه بر دبيري جمعيت كردهاي مقيم مركز،  عضو هيات مديره كانون وكلا،  عضو هيات اجرائي جمعيت حقوقدانان و سر دبير روزنامه صداي معاصر است.  آنچه در زير مي آيد،  رئوس سخنراني صادق وزيري است:

گفتگو در باره هيچ مساله اي بصورت تجريدي و انتزاعي صحيح نيست و عملي نميتواند باشد.  مساله خودمختاري هم تابع اين اصل كلي است.  مساله ملي جزئي است از كل مساله مربوط به تكامل انقلاب.  و اين مساله در مراحل مختلف انقلاب،  وظايف مختلفي را مطرح مي‌كند. 

پس اگر ما امروز از خود مختاري گفتگو مي كنيم بايد اين مفهوم را اولا در متن موقعيت انقلابي ايران و ثانيا در رابطه با خلق كرد بررسي كنيم. در رابطه با انقلاب و شرايط فعلي، ما بايد با ديد خودمان به مساله خودمختاري نگاه كنيم.

اين ديد نظر گاهي ديناميك، در جريان حركت تكاملي، انقلاب است. در برخورد با اين مساله با دو مفهوم سرو كار داريم،  يكي مفهوم ملت،  ديگري مفهوم دموكراسي. 

در باره (ملت) و تعريف آن بحث‏هاي زيادي شده است.  تعريف دقيق و عملي ملت بطور خلاصه اين است.  ملت اشتراك پايداري است از افراد كه در اثر عوامل تاريخي تركيب يافته و بر اساس اشتراك چهار مشخصه بنيادي پديدار گشته است: اشتراك زبان،  اشتراك سرزمين،  اشتراك زندگي اقتصادي و بالاخره اشتراك در ساختمان روحي، كه بصورت اشتراك ساختمان روحي، كه بصورت اشتراك در خصوصيات ويژه فرهنگ محلي تجلي ميكند.  اين تعريف علمي دقيقا ميبايستي با مساله ملي در نظر گرفته شود زيرا همواره عناصر چهارگانه ملت وجود داشته اند بعضي از آنها بطور تدريجي، مدتها قبل از دوراني كه مفهوم ملت بوجود آيد شكل گرفته است.  سرزمين كه اساسا بوده است.  زبان عامل ديگر،  آنهم وضع خاصي دارد.  تطور زبان تابع قوانين خاص خودش است همه اين عناصر بتدري  ج تشخيص پيدا كردند و خلق كرد هم در اين شرايط معين تجربه ويژه اي كسب كرد حالا بحث بر سر اين است كه آيا ملتي با تعريفي كه از آن كردم در گذشته بسيار بسيار دور مي توانست وجود داشته باشد ؟ ابدا،  اگر هر كدام وجود داشته،  سرزمين اشتراك در ساختمان روحي به شكل جنبي اش ولي اشتراك زندگي اقتصادي با آن شكل عام به گونه ايكه همه را در بر گيرد مسلما نبوده است. 

دموكراسي و خود مختاري

مي پردازيم به دموكراسي.  دموكراسي هم مفهومي است كه هر دسته و هر قشر از اجتماع و هر طبقه در شرايط خاصي و معيني برداشتي خاص نسبت به جهان بيني خود، از آن دارد.  معني لغوي اش يعني حكومت مردن بر مردم اما مي دانيم كه حكومت هميشه مظهر تسلط يك طبقه بر اجتماع است.  دموكراسي در معناي واقعي خود اين مفهوم را براي اكثريت بهمراه دارد كه دموكراسي براي توده‏هاي دهقان،  كارگر و ديگر زحمتكشان در شهر و ده دخالت در سرنوشت و دخالت در حكومت را تعيين مي‌كند.  اگر غير از اين باشد تنها دموكراسي بر روي كاغذ است و در عالم واقع مصداق ندارد. 

راه حل مساله ملي در دنيا ئيكه با اصول سرمايه داري اداره مي‌شود در استقرار دموكراسي است و بس.  هيچ راه حل ديگري ندارد، راه حل‏هاي ديگر اگر در طول تاريخ ديده شده همگي راه حل‏هائي است در نابودي ملل،  دراز بين بردنشان و جلوگيري از هر گونه بروز آثار فرهنگ ملي و ترويج زبان و غير واين راه حل‏ها بود كه سالهاي سال در مورد خلق كرد اعمال شد. 

با اين  دوتعريف مختصر در مورد ملت و دموكراسي بر مي گرديم به مساله خود مختاري و اينكه خودمختاري در شرايط فعلي انقلاب و در رابطه با پيشبرد شرايط انقلابي چه مفهومي مي‌تواند داشته باشد؟ و چه هست؟

ما يك جنبش داشتيم. جنبشي كه مختصات خاص خودش را داشت. اين جنبش، اولاً عام بود، يعني همه طبقات و اعضاي خلق را در برگرفت. ثانياً سراسري بود و تمام ملل ساكن ايران را در برداشت. اختصاص به ملت خاصي نداشت. ثالثاً عميق و آگاهانه بود. يعني كسانيكه در اين جنبش دخالت يا مشاركت داشتند در اثر عميق بودن  شرايط انقلابي دقيقاً متوجه شده بودند كه سمت حمله به كدام طرف است كه در جهت نابودي رژيم گذشته و كسي بود كه مظهر آن رژيم بود. اين حالت و اين شرايط معمول يك روز و دو روز  و معمول شرايط انقلابي دقيقاً متوجه شده بودند كه سمت حمله به كدام طرف است كه در جهت نابودي رژيم از گذشته  و كسي بود كه مظهر آن رژيم بود. اين حالت و اين شرايط معمول يك روز و دو روز و معلول شرايط خاص محلي موضوعي نبود. ريشه از گذشته مبارزه ملت ما و ريشه در گذشته تاريخ ما داشت و خلق كرد نيز با تمام وجود ش ا زجا كنده شد و در اين جنبش شركت كرد. حضور مردم در جنبش و خود جنبش اساساً تدريجي صورت گرفت و بعد گسترده شد و بالاخره در يك شرايط خاص ملت بدون اينكه منتظر بشود و از جايي دستور  بگيرد، دسته‌هاي پيشرو، جنب شرا به مرحله قيام مسلحانه ارتقاء داد. درست در اين مرحله بود كه بنيان رژيم گذشته را ا زجا كندند. طبعاً ان پيش‌بيني نشده بود و همين موضوع مسايل مختلفي را بوجود آورند كه آن مسايل مختلف به صور گوناگون آثاش امروز به چشم مي‌خورد.

انقلاب و تظاهر انقلابي

هم از اين روست كه گفته مي‌شود انقلاب بايد پيگيري بشود نهادهاي انقلابي محفوظ بماند. نهادهاي انقلاب بايد از ضد انقلاب بازشناخته شود و از تظاهرات انقلابي تميز داده شود. چون فرق است ما بين كار انقلابي و نهاد انقلابي با نهادهايي كه فقط تظاهر انقلابي است. اگر مشخصات جنب شرا در نظر بگيريم دو مشخص داشت. اگر مشخصات جنب شرا در نظر بگيريم دو مشخصه داشت. مشخصه استبدادي و مشخصه ضد امپرياليستي. اگر بدانيم كه استبداد فقط آن مظاهر و بنايي و آن دستگاه نبود و قبول كنم كه استبداد زير بنا هم دارد. استداد پايه‌هاي اجتماعي هم دارد، اگر به همه اينها توجه كنيم، اگر متوجه باشيم كه جهت اصلي ديگر جنبش جهت ضد امپرياليستي است و به ثمر رسيدنش بدين معني است كه نفوذ امپرياليسم قطع شود و قطع نفوذ و ريشه‌هاي امپرياليسم بايد با از بين رفتن پايگاه‌هاي  امپرياليسم بايد از بين رفتن پايگاه‌هاي امپرياليسم شروع شود در رسيدن به اين هدف بايد طبقات و اقشاري كه در خدمت آن بوده‌اند خلع سلاح شوند. از مسند پايين كشيده شوند و در اين راه خيلي كا داريم. مجموعه اين اوضاع و احوال است كه تداوم انقلاب راب صورت يك وظيفه مبرم، بصورتي ك ضرورت تاريخي در برابر همه قرار داده است. اين وظيفه مبرم، اين وظيفه تاريخي، همان اندازه كه براي ملت كرد مطرح است براي ساير خلق‏هاي ايران نيز مطرح است. چگونه مي‌توانيم با اين وظايفي كه خاص اين مرحله است روبرو شويم؟ و چگونه بايد مجهز شويم؟ اينها همه مسايلي است كه جزء به جزء در خور بررسي و تحقيق است و در رابطه با همين مسايل است كه مساله خودمختاري مطرح مي‌شود و ريشه‏هاي خود مختاري در همان است كه بپذيريم خلق كرد مشخصات خاص خودش را در رابطه با جمع اركان تعريفي علمي مربوط به ملت دارد. 

اشتراك زندگي اقتصادي

اين ملت از نظر سياسي،  از نظر اشتراك زندگي اقتصادي،  از نظر معرفي مشتركات ملي طبيعتا با خلقهاي ديگر به ويژه خلق فارس نزديكيهاي فراواني دارد،  اما بهيچوجه اين بدان معني نيست كه خصوصيت ويژه و هويت خاص خودش را ناديده بگيرد.  وقتي كه گفتگو از خود مختاري مي‌شود،  يعني حكومت خلق كرد بر خودش است.  و همه اينها به تعبيري كه در مقدمه آمد،  بايد در قالب پيشبرد مطرح شود.

امر انقلاب مربوط به همه خلقهاي سراسري ايران است و اينجاست كه دقيقا مساله اي برايمان روشن مي‌شود و آن اين كه تمام آن موارديكه دستاويزي بدست دشمنان مي‌دهد،  بهتان‏هائي كه از اينطرف و آنطرف به صور مختلف در مورد تجزيه طلبي ساز مي‌شود،  با اين تحليل عملي نفي و رد مي‌شود.  يعني اصلا وقتي كه امر خودمختاري را در قالب شرايط كنوني در پيشبرد تكامل انقلاب ووضع خاص آن در شرايط فعلي مطرح مي كنيم، بطور كلي هرگونه مساله تجزيه طلبي خودبخود از اساس و بطور عملي قطع مي‌شود. اين برداشتي است كه اكثريت قريب به اتفاق مردم كردستان دارند. 

بنابراين ما وقتي كه مي‌گوئيم ما تجزيه طلب نيستيم اين به معني يك شعار نيست، تبليغات نيست، اين بيان يك حكم علمي تاريخي مربوط به شرايط خاص اين مرحله از انقلاب ايران است. مسايل ديگري نيز در اين زمينه براي ما مطرح است. 

زمينه عمل و برداشت ما چيست؟ در مورد زمينه عمل با توجه به شرايط خاص تاريخي كردستان و با توجه به عقب افتادگي اقتصادي، با توجه به اينكه ما يك كارخانه به مفهوم امروزي نداريم، مي‌بينيم كه درست شرايط اوضاع و احوال ما منطبق با شرايطي است كه در كنگره خلق‏هاي خاورميانه در 1919 مطرح بوده است. تعبيري كه در آن زمان شد اين بود كه اكثريت خلقهاي خاور زمين نمايندگان راستين توده زحمتكش هستند و اينها با كارگراني كه مكتب فابريك و كارخانه سرمايه داري را گذارنده باشند تفاوت بارز دارند نمايندگان صرف زحمتكشان،  توده دهقانان استثمار شده هستند كه از ستمگري قرون وسطائي زجر مي‌كشند. اين تعبير كه مربوط به 60 سال پيش است، دقيقا در مورد مساله كردستان اكنون صادق است يعني توده‌اي كه از آن صحبت مي‌كنيم، در كردستان كارگر به آن معناي علمي‌اش، كارگري در كارخانه كار كرده باشد و دوره‏هاي كار را در آنجا گذارنده باشد، واقعا نداريم و اينست كه ما برخورد مي‌كنيم با مفهوم خاص (مليت) اما برداشت ما از اين مفهوم خاص مليت گريز از آن نيست،  پنهان كردن آن هم نيست،  بايد به آن نزديك شد،  شناختش و تعبير درست از آن كرد و به مردم فهماند ما زماني قادريم براي توده‏هاي زحمتكش كاري بكنيم كه متحدين طبيعي خود را بشناسيم.

تجزيه طلبي

متحدين طبيعي ما دقيقا زحمتكشان ايران هستند. اين بار هم پايه‌اي هست براي نفي آن چيزي كه از سوي برخي به آن تجزيه طلبي اطلاق مي‌شود. پس ما وقتي كه با مفهوم امپريالسيم در شكل خاص آن در شرايط كنوني روبرو هستيم وقتي كه ما با استبداد روبرو هستيم، مي‌بينيم كه رو بنا‏ها ومظاهر قدرتش نابود شده، اما ريشه‏ها و آثار فرهنگي‌اش را هنوز نتوانسته‌ايم از بين ببريم و طبعا كار يكي دو روز هم نيست و براي اين كار سترگ دقيقا به اين مي رسيم كه بايد دست در دست همه متحدين طبيعي مان داشته باشيم متحدين طبيعي ما همه زحمتكشان و همه كساني هستند كه در سراسر ايران در مبارزه ضد استعماري، ضد امپرياليستي و ضد استبدادي مشاركت و دخالت داشته‌اند. باز هم تكرار مي‌كنم اين هم يك دليل علمي ديگر بر اينكه امر خود مختاري نزد ما نيمتواند بصورت تجزيه طلبي مطرح باشد براي اينكه اگر قرار باشد از متحدين طبيعي خودمان جدا شويم، محكوم به شكستيم.

دموكراسي در كردستان مفهومي ندارد جز اينكه بصورت خود مختاري تجلي كند يعني اگر ما اعتقاد داشته باشيم اگر قبول داشته باشيم كه تجهيزات توده‏ها جز در سايه دموكراسي به معناي اصلي و واقعي‌اش امكان ناپذير است، پس بايد حكم علم را و حكم تاريخ را پذيرفت كه خود مختاري به خلق كرد داده شود. 

اما برخوردهايي كه با اين مساله شده، ياناآگاهانه و انحرافي بوده است. در اين زمينه مسايلي مطرح مي‌شود از قبيل دادن اختيارات استاني، يا برگشت به قانون انجمن‏هاي ايالتي و ولايتي كه قانون آن در سال 1325 (ه.ق) از مجلسين گذشته است.  تداخل اين مساله با مساله خودمختاري يك نوع ساده پنداشتن قضيه، يكنوع دور زدن مساله است اينكه سيستم اداري، متمركز باشد يا نه، يك امر اداري است.  مساله خودمختاري به تعبيري كه گفتم پايه‏هاي عيني و علمي دارد يعني شناخت ملت كرد بعنوان يك ملت و شناخت اينكه دموكراسي در كردستان معناي ديگري ندارد جز قبول خودمختاري.  هميشه اين را بايد در نظر گرفت كه اين مساله در قالب تكامل انقلاب است. 

خودمختاري از اساس و بطور عيني و علمي با تجزيه طلبي دو گانه است.  و اينها دو دو خط متنافر هستند، ما خودمختاري را در محدوده جغرافيائي ايران مي‌خواهيم. مفهوم اين حرف يعني حاكميت ايران بر محدوده جغرافيائي اش به تمام وكمال، بايد اعمال شود ما از اين امر دفاع ميكنيم. لازمه تكامل در اين مرحله برخورداري مردم از بسياري از چيز‏هائي است كه تا حال از آن محروم بوده اند. 

نجات از يك حالت عقب افتادگي اقتصادي و اجتماعي است كه مستقيما معلول شرايط تاريخي قبلي است كه به ما تحميل شده بود.  ما با قيام همگاني و با قيام سراسري اين سيستم را در هم شكستيم. 

لازمه اين كار آن است كه نقشه‏ها و برنامه‏هاي عمومي در سطح كشور تهيه و در اين زمينه الويت خاص به كردستان ـ بمنظور جبران عقب افتادگي ـ داده شود. براي پيشبرد اين كار ما بايد برنامه‏هاي عام سراسري ومشترك داشته باشيم و پياده كردن اين برنامه‏هاي مشترك سراسري طبعا از وظايف دولت مركزي خواهد بود و مربوط است به وظايف خاص آن،  البته اين نفي نمي‌كند كه ما در محدوده جغرافيائي كردستان برنامه‏هاي خاص محلي نداشته باشيم. 

بعد از اين مساله، موضوع دفاع عمومي و روابط خارجي مطرح مي‌شود. اين‏ها مربوط است به دفاع از حاكميت ملي تمام ايران كه مربوط به حكومت مركزي خواهد بود اما اينكه در عمل چگونه پياده شود و چه كار كنيم كه وظايف ارگان‏ها ي  دولت مركزي با آنچه مربوط به خلق كردستان است برخورد نكند بايد نشست و پيرامون آن بحث كرد با گفتگوي دوستانه و برادرانه با توجه به سنت‏ها،  با توجه بسوابق،  با توجه به كليه وسايلي كه در گذشته توليد سوء تفاهم كرده است با توجه به اينكه بعد‏ها اين سوء‌تفاهمات بايد از بين برداشته شود شكل خاص و قالب خاصي بايد برايش پيدا كرد.(كيهان28/1/1358)

تلگرام جمعيت كردها

جمعيت كردهاي مقيم مركز با مخابره تلگرامي ‌به مهندس بازرگان نخست وزير و احمد صدر حاج سيد جوادي وزير كشور، ماجراجويان و مرتجعان محلي را عامل اصلي وقايع خونين نقده معرفي كرد و مدعي شد كه زمينه‌اين برخوردها، پيشاپيش از طريق پخش مقدار زيادي اسلحه در بين عناصر غير مسوول فراهم شده بود. (كيهان2/2/1358)

استمداد

در تهران جمعيت كردهاي مقيم مركز از همه مردم براي رساندن كمك‏هاي داروئي و پزشكي به آسيب ديدگان حوادث نقده استمداد كرد،  اين جمعيت از مردم خواست كمك‏هاي خود را به اين جمعيت تسليم كنند. (كيهان2/2/1358) 

تلگرام جمعيت كردها

جمعيت كردهاي مقيم مركز با مخابره تلگرامي به مهندس بازرگان نخست وزير و احمد صدر حاج سيد جوادي وزير كشور (ماجراجويان و مرتجعان محلي) را عامل اصلي وقايع خونين نقده معرفي كرد و مدعي شد كه زمينه اين برخوردها،  پيشاپيش از طريق پخش مقدار زيادي اسلحه در بين عناصر غير مسئول فراهم شده بود.

در اين تلگرام از نخست وزير خواسته شده است تدبيري اتخاذ شود كه كميته‏هاي اروميه با ابراز حسن نيت از تشديد و توسعه مخاصمه جلوگيري بعمل آورند و به نداي مسالمت آميز رهبران سياسي و مذهبي كردستان پاسخ مثبت دهند.(كيهان2/2/1358)   

تلگرام جمعيت كردها به نخست وزير

جمعيت كردهاي مقيم مركز، در تلگرامي كه ديشب براي مهدي بازرگان فرستاد، حوادث نقده را، كار ماجراجويان و مرتجعان محلي دانسته است.

در تلگرام آمده است:

تلگرام به نخست وزير آقاي مهدي بازرگان

-رونوشت احمد صدر حاج سيد جوادي وزير كشور

هنوز خونهايي كه در فاجعه اسفناك سنندج ريخته شده بود خشك نشده يك منطقه ديگر از كردستان به خون تپيد. ماجراجويان و مرتجعين محلي آتش ديگري را روشن كرده‏اند كه اگر از آن جلوگيري نشود،  به فاجعه‌اي بزرگتر از تراژدي سنندج تبديل خواهد شد. قبل از آنكه حوادث سنندج روي دهد از طرف آقاي حسني كه در كميته امام اروميه نفوذ دارد مقدار زيادي اسلحه ميان افراد ناصالح تقسيم شده و با تحريكات مداوم اختلاف‏هاي ترك‏ها و كردها را دامن مي‌زدند. رهبران مذهبي و سياسي منطقه به كرات در اين مورد هشدار داده‏اند و در جريان حوادث سنندج اين موضوع در حضور آيت‌الله طالقاني عنوان شد. بعدها نيز عناصر با حسن نيت از جامعه ترك زبان منطقه اين خطر را به مراجع ديگر سازمان‏هاي دمكراتيك در تهران اعلام داشتند. هفته گذشته از طرف زارع نامي تلگرامي به قم و تهران مخابره شد كه آشكارا تحريك‌آميز بود و نشان مي‏داده مقدمات برادركشي از پيش فراهم مي‏شود. تيراندازي به ميتينگ مسالمت‌آميز كردها در نقده گوياي اين حقيقت است كه تدارك اين برادركشي از قبل فراهم شده بود، ما مصراً ميخواهيم به مسوولان كميته در اروميه دستور داده شود كه با ابراز حسن نيت از تشديد و توسعه مخاصمه جلوگيري به عمل آيد. و به نداي مسالمت آميز رهبران ديني و سياسي كردستان پاسخ مساعده داده شود. مراتب قبلا به استحضار حضرت آيت‌الله طالقاني رسيده است.»

تقاضاي كمك داروئي و پزشكي

جمعيت كردهاي مقيم مركز در اعلاميه ي ديگري گفته است كه مردم نقده نياز مبرم به كمك‏هاي داروئي و پزشكي دارند. (آيندگان2/2/1358)

جلسه كردهاي مقيم مركز

تهران ـ خبرگزاري پارس: به دعوت جمعيت كردهاي مقيم مركز جلسه‌اي براي بررسي مسائل كردها در دانشگاه صنعتي تشكيل شد.

در اين جلسه گزارشي در مورد حوادث تاسف انگيز نقده قرائت شد كه در آن برخي از افراد غيرمسوول كمتيه اروميه متهم به حمله و غارت و كشتار مردم بي‌دفاع شده‏اند. همچنين در اين گزارش آمده بود كه ارتش در نقده بيطرفي را رعايت نكرده و به چند روستاي اطراف نقده با تانك حمله برده است.

در اين جلسه ضمن تاكيد بر برادري بين اهالي ترك و كرد منطقه كه از سال‏هاي پيش وجود داشته و دارد بروز اين گونه اتفاقات را به تحريك عمال امپرياليسم به شدت محكوم كردند.(آيندگان8/2/1358) 

در جلسه كردهاي مقيم تهران :

توطئه هاي امپرياليسم در حوادث نقده محكوم شد.

در جلسه جمعيت كردهاي مقيم تهران در دانشگاه صنعتي توطئه‌هاي ارتجاع داخلي و امپرياليسم بين‌المللي در حوادث نقده محكوم شد.

در‌اين جلسه احمد ميلاني يكي از اعضاي شوراي جمعيت كه به نقده رفته بود، گزارشي كه از حوادث تاسف‌انگيز تهيه كرده بود قرائت كرد.

در‌اين جلسه نمايندگان اهالي آذري نقده نيز شركت داشتند و ضمن بررسي علل حوادث نقده بر برادري خلق كرد و ترك تاكيد داشتند. دبير جمعيت كردهاي مقيم مركز طي سخناني گفت: هدف از‌ايجاد‌اين توطئه‌ها و به جان هم انداختن برادران كرد و ترك‌اين است كه آنها را از مساله اصلي يعني خودمختاري مردم كرد و آذري باز دارند.

در پايان‌اين جلسه قطعنامه‌اي قرائت شد كه مورد تاييد حاضران قرار گرفت.

در‌اين قطعنامه جمعيت كردهاي مقيم مركز و نمايندگان آذري‌هاي مقيم نقده خواستار‌ايجاد گارد محلي صالح، خروج پاسداران اعزامي ‌و ارتش از نقده،‌ايجاد شوراي موقت منتخب مردم كرد و ترك و مجازات مسببان حوادث نقده شدند. جمعيت از اقدامات گروه‌آيت‌الله طالقاني بي طرفي پاسداران اعزامي ‌از مركز ستايش كردند و خواهان بازگشت آوارگان نقده به خانه و كاشانه خود شدند. (كيهان8/2/1358)

پيام جمعيت كردهاي مقيم مركز به مناسبت روز معلم

جمعيت كردهاي مقيم مركز امروز پيامي‌به مناسبت روز معلم فرستاد:

در‌اين پيام آمده است:

18 سال پيش در 12 ارديبهشت ماه اعتصاب بزرگ كه معلمان تهران به خون كشيده شد و يكي از معلمان مبارز «دكتر ابوالحسن خانعلي» به شهادت رسيد معلمان مبارز در طول مبارزات ضد استبدادي و ضد امپرياليسيتي كشور كه همواره در صف اول مبارزه بوده، و در ‌اين راه شهدايي نظير دكتر علي شريعتي، صمد بهرنگي و مرضيه احمدي اسكويي داده است.

در طول مبارزات 50 ساله خلق كرد براي آزادي ملي و استقرار دموكراسي در ‌ايران دهها نفر از معلمان كرد در كنار ‌اينان جان خود را از دست داده‌اند.

جمعيت كردهاي مقيم مركز ضمن تبريك روز معلم و نثار درود به روان همه معلمان شهيد روز 12 ارديبهشت را كه مصادف با سال‌روز آغاز مبارزه مسلحانه در كردستان‌ايران است به همه معلمان ‌ايران تبريك مي‌گويد و اميدوار است كه معلمان همچون گذشته در سنگر مبارزه ضد امپرياليستي، دين خود را به ملت شريف‌ايران ادا كنند.(كيهان12/2/1358)

روزشمار انقلاب11 / 1 / 1358

صارم الدين صادق وزيري نماينده كردهاي مقيم مركز در اجتماع چند هزار نفري كردها در دانشگاه صنعتي سخنراني كرد و تأكيد نمود كه خودمختاري حق همه كردهاست. (هيــوا5/3/1358) 

  17 / 1 / 1358

 كردهاي مقيم تهران طي اجتماعي، اعضاي شوراي جمعيت كردهاي مقيم مركز را برگزيدند.  در اين اجتماع، همچنين نمايندگان 17 شهر كردنشين برگزيده شدند. (هيــوا5/3/1358)   

بيانيه جمعيت كردهاي مقيم مركز

جمعيت كردهاي مقيم مركز در بيانيه‌اي ضمن رد هرگونه اتهام تجزيه‌طلبي، راديو را متهم به‌ايجاد يك جنگ رواني بر عليه «خلق كرد» كرد و از دولت انقلاب خواست كه از زدن هرگونه اتهام و به ويژه اتهام تجزيه‌طلبي به خلق كرد در رسانه‏هاي دولتي جلوگيري به عمل آورد.(اطلاعات18/3/1358)

جمعيت كردهاي مركز به بازداشت دو تن از اعضايش اعتراض كرد.

جمعيت كردهاي مقيم مركز با انتشار بيانيه اي اعلام كرد كه دو تن از اعضاي اين جمعيت از سوي پاسداران در جاده كرج بازداشت شده‏اند. در بيانيه جمعيت كردهاي مقيم مركز گفته شده: «طيب عباس روح اللهي» و «عبدالله بابان» دو تن از مبارزان و فرزندان آزاديخواه كرد در حدود نه روز قبل به هنگام مراجعت از تهران به كردستان درجاده كرج از طرف عوامل مرتجع درون كميته‏ها بدون هيچ دليل مشخصي مورد اتهام قرار گرفته و بازداشت و زنداني شده‏اند و اكنون نيز در زندان قصر هستند.»

در اين بيانيه از طيب عباس روح اللهي و عبدالله بابان به عنوان «مبارزين سرسخت كردستان كه مورد اعتماد و احترام خلق كرد هستند» نام برده شده است.(آيندگان5/4/1358)

اعلاميه جمعيت كردهاي مقيم مركز:

از مرتجعين محلي و فئودالها در پيرانشهر حمايت نكنيد.

جمعيت كردهاي مقيم مركز در رابطه با حوادث اخير منطقه پيرانشهر، اعلاميه اي منتشر كرد و در آن به دولت هشدار داد كه به كميته‏ها و بعضي از نيروهاي انتظامي دستور داده شود كه از مرتجعين و فئودالها حمايت نكنند. در اين اعلاميه آمده است:

« بعد از حوادث خونين نقده و سنندج و درگيري هفته گذشته بين دهقانان و فئودالها،  يك بار ديگر از اوضاع منطقه پيرانشهر و نقده متشنج شده و راديو، تلويزيون و بعضي از مطبوعات، با پخش و درج مطالب دروغ از قول جيره خواران رژيم شاه،  عليه گروههاي مترقي، سعي در مشغول كردن افكار عمومي و تشديد خصومت و خشونت ميان مالكاني كه سر سپردگي آنها به رژيم گذشته محرز است،  مينمايد. پيش از آنكه جنگ ديگري در منطقه شعله ور شود، به همه مردم شرافتمند ايران و نيروهاي مردمي هشدار مي دهيم كه مسلح كردن فئودالها و اراذل و اوباش اجير شده،  زمينه برخورد شديدي در منطقه فراهم آورده است.  هنوز براي ما روشن نيست چگونه دولت انقلابي و ستاد ارتش ملي و اسلامي به خود اين اجازه را ميدهد كه اسلحه بدست فئودالها و كساني بدهد كه تا آخرين روزهاي پيروزي انقلاب ايران، جاويد شاه مي گفتند».

و در پايان اعلاميه،  اشاره شده است:

« آيا بجاي بازگرداندن آوارگان نقده مي خواهيد گروه ديگري از هموطنان بي گناه را آواره و سرگردان كنيد؟  اين است آنچه كه يك دولت انقلابي بايد انجام دهد؟ ما جمعيت كردهاي مقيم مركز از دولت انقلابي جناب مهندس بازرگان مي‌خواهيم با پاسخگوئي صريح و قاطع به اين سئوالها، اذهان خلق‏هاي قهرمان ايران را در مورد توطئه اي كه هم اكنون بدست مالكان و فئودالها در پيرانشهر در شرف تكوين است،روشن نمايند».(آيندگان13/4/1358)

آنچه بر دو مبارزي كه سالها زندان و شكنجه طاغوت را تحمل كرده‌اند، در زندانهاي پس از انقلاب گذشت.

خيلي شبيه « آن روزها » بود!

وقتي كه ما را از زندان قصر آزاد مي‌كردند،  يكي از مأموران،  پس از عذرخواهي بابت شكنجه‏هائي كه به وسيله بازجوهاي كميته شده بوديم گفت:« اينها به اسلام خيانت مي كنند و بايد شناسائي شوند» .

«عبدالله بابان» و «طيب عباسي روح الهي»،  دو تن از اعضاي «جمعيت كردهاي مقيم مركز» و «جمعيت دفاع از آزادي سنندج» كه 25 خردادماه،  به وسيله ي يكي از كميته‏ها بازداشت و مدت 15 روز شكنجه شدنشان را فاش كردند كه مختصري از آن در روزنامه‏ها منعكس شد.  اما تفصيل ماجرائي كه بر آنها گذشته نيز،  شنيدني است. 

طيب عباسي روح اللهي،  يكي از زندانيان سياسي رژيم پهلوي بوده كه در جريان انقلاب كه درهاي زندانها گشوده شد اين زنداني نيز همراه با ساير همرزمان خود آزاد شده است. وي كه بازجوئي‏ها و شكنجه‏هاي جلادان ساواك را سال‏ها تحمل كرده است مي گفت: «ملت ايران هفتاد هزار شهيد دادند تا «آزادي » بدست آوردند ولي اينك تفتيش عقايد به شكل تازه‌اي آغاز شده است». 

عبدالله بابان در باره نحوه دستگيريش گفت: « روز جمعه 25 خرداد با اتومبيل شخصي از كرمانشاه عازم تهران بوديم.  در جاده كرج نزديك پاسگاه پليس راه،  يك اتومبيل «ب.  ام.  و» يشمي رنگ ايست داد و ما را به پليس راه بردند.  در آنجا پس از بازرسي ماشين و كيف دستي من كه در آن تعدادي روزنامه فارسي،  كردي،  عربي و مقداري يادداشت‏هاي شخصي به زبان كردي،  در باره وابستگي بارزاني و عوامل قياده موقت به امپرياليزم آمريكا و موساد اسرائيل وجود داشت، افسر پليس راه،  يادداشت‏ها را دقيقا مطالعه كرد و هنگامي كه به نام «صدام حسين» رسيد،  بدون اينكه بفهمد مطلب درباره سازش صدام حسين با شاه خائن است،  اسلحه كمري خود را كشيد و گفت: « شما خائن هستيد و بايد زنداني شويدا! »

بابان افزود: «پس از توقف كوتاهي در كميته ايران ناسيونال،  چشمان ما را بستند،  دستنبد زدند و با تحقير و توهين به تهران آوردند.  در راه دستور دادند سرهايمان را پائين نگه داريم و اگر كوچكترين حركتي مي كرديم،  با مشت و لگد روبرو مي شديم. 

در تهران ما را به ساختماني بردند كه بسيار لوكس و مجلل بود.  البته ما بعدا فهميديم اين محل بايد همان كميته پشت سفارت آمريكا باشد كه محمد رضا سعادتي نيز در آنجا شكنجه شده است.  در اين محل مادو نفررا از هم جدا كردند و هر يك را چهار شبانه روز با زنجير به پايه رادياتور شوفاژ بستند.  مرتب ما را كتك مي زدند و درباره ي سازمان‏هاي چپي،  كه ما را متهم به وابستگي با آنها مي‌كردند،  حرف‏هاي توهين آميزي مي زدند». مي گفتند: «شما چپ‏ها براي ما از هر كس خطرناك تر هستيد و ما شما را به جائي مي فرستيم كه از ساواك بدتر باشد».

«طيب عباس روح اللهي» كه همراه «بابان» دستگير شده بود،  در ادامه‏ي حرفهاي وي گفت: تمام اسناد و مداركي كه دليل جرم ما شناخته شده متعلق به دوستم بود و من اعتراض كردم كه اسنادي كه به قول شما «خيانت» ما را ثابت مي‌كند،  متعلق به من نيست،  اتهام من چيست؟ من فقط يك مسافرم و بايد مرا آزاد كنيد،  اما يكي از مأموران به صورتم سيلي زد و گفت: «اين سهم تو كه فقط مسافري! »

طيب عباسي روح الهي شمه اي از نحوه ي بازجوئي‏ها را شرح داد و با توجه به اينكه چندين سال در زندان‏هاي آريامهري بازجوئي و شكنجه شده است،  معتقد بود كه روش بازجوها،  بازجوئيهاي ساواك را به خاطر مي آورد.  

روح اللهي گفت: « بازجوها صورت خود را با پارچه اي كه فقط چشمهايشان معلوم بود،  پوشانده بودند و نحوه ي بازجوئي با تحقير و توهين و شكنجه ي جسمي همراه بود در بيشتر مراحل بازجويي،  سرپرست آنجا نيز حضور داشت.  تعدادي از سئوال و جوابها به اين صورت بود:

ـ  چرا در رژيم طاغوت زنداني شديد؟ چه كتابهايي خوانده بوديد؟ محتويات پرونده شما چه بود ؟ با چه گروهي شما را گرفتند ؟ گروه مسلح بود يا نه ؟

ـ پرونده سياسي من موجود است،  مي توانيد ببينيد. 

ـ عضو جمعيت دفاع از آزادي سنندج هستم كه يك سازمان علني است. 

ـ جمعيت دفاع از آزادي سنندج،  شاخه ي علني سازمان شماست،  شاخه مخفي آنرا براي ما تشريح كنيد. 

ـ من از شاخه‏ي مخفي خبرندارم،  چون جمعيت چنين شاخه اي ندارد. 

ـ درباره اين زندانيان سياسي كه شماره تلفن شان در دفتر شماست،  توضيح دهيد.  هر كدام چه عقيده و گرايش داشتند،  آيا چپ بودند يا مذهبي؟

ـ اين سئوال تفتيش عقايد به طور واضح است و مغاير آزادي‏هائي است كه ما براي آن مبارزه كرديم و شكنجه شديم. 

ـ اساسنامه ي جمعيت دفاع از آزادي سنندج و نظرشما نسبت به عزالدين حسيني و احمد مفتي زاده چيست ؟

ـ تا جائيكه من استنباط كرده‌ام،  جمعيت،  عزالدين حسيني را به عنوان رهبر خلق كرد قبول دارد و خود من با توجه به موضع مترقي عزالدين حسيني،  او را بيشتر قبول دارم. 

ـ عزالدين حسيني كه ساواكي است. چطور جمعيت و شما او را قبول داريد؟

ـ اين شايعات مرتجعين است.  هرگز اينطور نبوده است. 

    روح اللهي ادامه داد: « در اين هنگام بازجو عصباني شد و شروع به كتك زدن من كرد و تهديد كرد كه اگر درست جواب ندهم،  طور ديگري رفتار مي‌كند.  سرپرست آنجا كه «حاج آقا ماشاءاله» صدايش مي‌كردند،  هر گاه كسي حرف نمي زد، كمربندش را باز مي كرد و مي گفت: «اگر حرف نزنيد شما را مي كشم و مي گويم ضد انقلاب بوديد.  من از مقام مسئولي اجازه گرفته ام كه شما را بكشم.  »

    روح اللهي سپس درباره ي بازجوئي روز دوم گفت: « روز دوم كه ما را براي بازجوئي بردند،  گفتند:« براي ما ثابت شده تمام پاسخهاي شما دروغ بوده،  يكبار ديگر به شما فرصت مي دهيم پاسخ درست بدهيد،  در غيراينصورت مسئوليت جان شما با خودتان است». 

    در اين بازجوئي،  «حاج آقا» گفت كه:«من شبكه ي ارتباطات مخفي شما را در تهران كشف كرده‌ام». 

    آنگاه برنامه ي كار هفتگي مرا كه مهندس مايكرويو هستم و نقشه‏هاي فني بود را جلويم گذاشت و گفت: «رمز اين شبكه‏ها را شرح بده ! »

«عبدالله بابان» در باره ي نوع اتهامش و توضيحي كه پيرامون علت دستگيريشان به آنها دادند گفت:

    « به ما حكم جلب هم نشان ندادند.  پاسداري كه به ما ايست داد،  كارتي نشان داد كه با دست روي اسم خودش را پوشانده بود.  در كميته به ما گفتند: «اسناد و مداركي كه همراه شماست،  نشان مي‌دهد ضد انقلاب و خائن هستيد،  زيرا حتي يك روزنامه اسلامي همراهتان نيست.  »

    سپس «عبدالله بابان» نشريات و روزنامه‏هائي را كه باعث شده بود به « استناد» آنهامدت 15 روز زنداني و شكنجه شوند،  بر روي ميز پخش كرد كه روزنامه‏هاي رسمي و علني كشور،  و كتابهائي كه در كتابفروشي‏ها به طور آزاد فروخته مي‌شود و چند روزنامه عربي و كردي بود كه در روز آزاد شدن،  دادستان كل همه ي « اسناد» را به جز يك نوار به آنها پس داده بود. 

    درباره ي انواع شكنجه‏هائي كه در اين مدت به آنها داده شده بود،  بابان گفت،  « شكنجه‏ها،  رواني و جسمي توام بود.  شكنجه ي رواني مثل تهديد به قتل،  فحش و ناسزا، بستن چشم،  وصل كردن به شوفاژ،  هم بند كردن ما با عمال ساواك و شكنجه‏هاي جسمي شامل مشت و لگد،  شلاق و كتك زدن به هر شكلي كه مي توانستند،  بود.  يكبار سر من شكست و تمام لباسها و دستهاي سرپرست آنجا خونين شد».

    روح الهي گفت: « پس از 4 روز شكنجه و بازجوئي در اين محل،  ما را چشم بسته به جائي بردند كه احتمالا زندان قصر يا لويزان بود.  رفتار مأموران در آنجا نسبتا انساني و بسيار بهتر از مأموران قبلي بود و امكانات رفاهي هم در محل وجود داشت.  اما آنچه زجرآور بود،  هم بند شدن با جلادان و ساواك بود  و زجرآورتر اينكه رفتار مأموران با آنها انساني تر بود.  مثلا به آنها روزنامه مي دادند،  ولي ما حق گرفتن روزنامه نداشتيم و كليه امكانات راحتي را در اختيار آنها مي گذاشتند. 

در اين زندان،  سه تن از رهبران اعتصاب نفت ـ جواد خاتمي،  بشير معيل و ناصر حياتي ـ با ما و شكنجه گران هم بند بودند.  آنها نيز شكنجه شده بودند.  ما 5 نفر به همراه سه زنداني صنعت نفت، به خاطر اعتراض به دستگيري و شكنجه و آزار،  دست به اعتصاب غذا زديم كه تا لحظه‏ي آزادي ادامه داشت،  اما مأموران كوچكترين توجهي به ما نكردند.  »

روح اللهي ادامه داد: « در اين زندان افراد ديگري نيز بودند كه تا جائيكه ما با آنها صحبت كرديم،  در محلي با همان مشخصات و همان سرپرست ـ كه مردي ميانه سال،  چاق و با ته ريش بود ـ شكنجه شده بودند ولي روزي كه ما را آزاد كردند،  مأموري در زندان قصر از ما عذرخواهي كرد و گفت از جريان شكنجه در آن كميته متاسف است و اينها كه به اسلام خيانت مي كنند،  بايد شناسايي شوند.  »

عبدالله بابان و روح اللهي در پايان،  با لبخندي معني دار،  گفتند: « البته ما قول داده بوديم،  وقتي آزاد شديم هيچ از ماجراهاي بازداشت به كسي نگوئيم،  اما مجبوريم براي جلوگيري از پيشامدهاي مشابه در آينده در پيشگاه تمام مراجع شوراي انقلاب و دولت و ملت، دادخواهي كنيم».(آيندگان15/4/1358)

صارم الدين صادق وزيري:

كردستان بيش از همه نقاط ايران تحت فشاراستبداد بود.

شهداي كردستان نمايشگر مبارزه طولاني خلق كرد عليه ديكتاتوري پهلوي بوده اند.

· آيا فكر نمي كنيد كه از بين بردن قدرتهاي محلي يا نوعي اشغال نظامي غير از كردستان، در ساير مناطق ايران نيز وجود داشته است.  البته ممكنست اين نوع فشار و اشغال نظامي با شدت كمتري در ساير مناطق اعمال شده باشد، بنابراين سياست رژيم پيشين نسبت به مناطق مختلف ايران و بويژه سرزمينهاي عشيره نشين يكسان بوده است، همه ما لشكركشي‏هاي را كه بنام برقراري امنيت به فارس شده در خاطر داريم. حتي اين آخريها و در زمان شعله ور شدن آتش جنگ فارس كه بنام «غائله فارس» مشهور شد، براي از بين بردن آدمي كه در خانه اش نشسته بود چه جنايتها كه نكردند.  «سپهبد مجيدي» فرمانده لشكر فارس چه نمايشي اجرا كرد و آنطور كه مردم مي گفتند همه اين رويدادها بسبب حرص و آز اين حضرات بود.  صرفاً براي اينكه پول بيشتري به جيب بزنند.

· ميتوان گفت نوع كار و ماهيت حكومت يكي بود و بديهي است كه خط كلي سياست رژيم پيشين نسبت به مردم سرزمين ما نيز يكي بود.  اما دقيقاً در كردستان اين سياست، شكل ديگري بخود گرفت.  ذكر چند مثال، تفاوت روش دولتهاي گذشته را نسبت به كردستان و ساير مناطق سرزمين ما نشان ميدهد.  در زمانيكه من محصل بودم در كلاسهاي ما تابلوئي نصب شده بود كه روي آن با حروف درشت نوشته شده بود:«فارسي حرف بزنيد» يعني در ساعات غير درسي هم ميخواستند ما فارسي حرف بزنيم.  همان زمان، چوب كوچكي بريده بودند و رويش نوشته بودند «فارسي حرف بزنيد» صبح مدير مدرسه مي آمد و اين چوب را بدست يك خبر چين ميداد و اين خبرچين بين بچه‏هاميگشت كه ببيند چه كسي كردي صحبت ميكرد، هر كس كردي صحبت مي كرد، چوب را در جيب او مي گذاشت. شخصي كه چوب را در جيب خود مي يافت مجبور بود بهر طريق شده چوب را رد كند،  يعني او هم برود و توي جيب يا دست ديگري بگذارد.  در پايان روز، چوب پيش هر كسي بود مفصلاً شلاق ميخورد.  اينكار نه تنها نوعي ترويج جاسوسي از همان ابتدا بود، بلكه يك عمل ضد مردمي نيز بحساب ميآمد و روحيه اي در ميان بچه‏ها بوجود ميآورد كه هر نوع خصيصه قومي را در آنها از بين مي برد.  از اين گذشته براي اينكه هر نوع فشار و اختناقي را در كردستان توجيه كنند، فوراً به هر حركت و جنبشي، عنوان غارتگري و راهزني ميدادند.  در دوره پهلوي اول، هزارها كرد در زندان قصر بودند، بعلاوه ايلات را تخته قاپو مي‌كردند.  مثلاً در سال 1315 در چله زمستان،  افراد ايل «گل باغي»را كوچ دادند به قسمتهاي مركزي و حدود كاشان، در حاليكه آن سال سردترين سالي بود كه من در عمرم بياد دارم و چقدر مردم از بين رفتند و در همان زمان، بجاي اينها از يزد و غيره زارع آوردند و گذاشتند.  بعضي از افراد كرد كه متواري شده بودند شبانه مي آمدند اين زارعين مهاجر را اذيت مي‌كردند و بالاخره اينها را فراري مي دادند.  بنابراين بايد توجه داشت ستمي كه در كردستان اعمال شده شكلش با ستم جاهاي ديگر فرق داشت و به اين شكل نبود.  ما با وجوداينكه در كردستان از نظر انساني و هوش متوسط افراد و از نظر طبيعي و داشتن رودخانه و نسبت جمعيت زياد در كيلومتر و ساير شرايط مساعد قابل توجه هستيم، غير از قسمتي از بلوچستان، نه همه بلوچستان،  از عقب افتاده ترين نقاط ايران هستيم.  هم از لحاظ اقتصادي و هم اجتماعي و هم از نظر فرهنگي، بنابراين در حقيقت، آثار تحميل ستم مضاعف، هم در زمينه فرهنگي و هم در زمينه اجتماعي كه بر ملت كرد روا شده، كاملاً چشم گير است.  اين شكل خاص ظلم برخواستهاي ملت كرد اثر گذاشته است. امروز روابط مستقيمي بين دمكراسي در ايران و خودمختاري در كردستان وجود دارد بنابراين اگر ما يك دموكراسي به معناي واقعي در سراسر ايران مستقر نكنيم، به هيچ وجه رسيدن به خودمختاري براي ما ميسر نخواهد بود، همچنين اگر نيروهائي باشند كه بگويند دمكراسي براي سراسر ايران بله  اما خودمختاري براي كردها  نه اينها كساني هستند كه نه معناي دمكراسي را مي دانند و نه معناي خودمختاري را.  بنظر من دمكراسي در منطقه اي مثل كردستان خواه ناخواه و الزاماً بايد در قالب خود مختاري پياده  بشود. اين اختصاصي است كه كار ما در كردستان دارد و نكته‌اي را هم كه بايد به استحضار شما برسانم اين است كه در شرايط فعلي، سازمانهاي سياسي مختلفي در كردستان فعال هستند اعم از حزب دمكرات كردستان ايران كه سابقه 33 ساله دارد و برمي گردد به مساله مهاباد و تشكيل حكومت قاضي محمد و سازمانهاي ديگري كه بعضي علني هستند و بعضي مخفي.  آن چه كه وجه مشترك خواسته‏هاي اين گروه‏هاست، همان مساله خود مختاري است يعني در اين زمينه اتفاق نظر دارند و هيچگونه اختلافي بين سازمانهاي فعال موجود در كردستان وجود ندارد.

· منظور شما از خود مختاري چيست و تا چه ميزان خودمختاري مورد نظر شما، از دولت مركزي جدا مي‌شود؟    

دقيقاًعرض مي‌كنم. آنچه مرادماازخودمختاري است اين است كه غيرازامورمربوط به سياست خارجي وغيرازامورمربوط به دفاع مملكت، دفاع ازمرزهاوتماميت ايران وغيره از برنامه ريزي عمومي سراسري مملكت، تمام مسائل مربوط به اداره اعم از سياست محلي، اعم از دادگستري، اعم از ادارات مختلف، اعم ازفرهنگ بايد مربوط باشد به حكومت خود مختار كردستان كه حكومت خودمختاركردستان، منشاءقدرتش را از شورا ويا مجلس عمومي محلي كردستان بايدبگيرد.

·   شماوقتي مسالهءاستقلال دادگستري را در كردستان مطرح مي كنيد مي خواهيد قوانين قضاوتي آنجا هم با جاهاي ديگرفرق داشته باشد.

درمساله خاص مربوط به دادگستري اين مساله برمي گرددبه يك مسائل تكنيكي خاص. اصول كلي قوانين كه همه جا يكي است مسائل تكنيكي خاص را  شرايط محلي، ممكن است ايجاد بكند كه مقررات خاصي در آنجا طرح شود.  هم از نظر رويه قضايي و هم از نظر آيين دادرسي و هم از نظر قوانين ماهوي كه در آنجا هست.  بدليل اينكه توجه داشته باشيم كه مثلاً اگر قانون مدني در ايران وجود داشته باشد، مبدأ منشأ قانون مدني، فقه شيعه بوده است.  در كردستان،  چون اكثريت سني هستند مي‎توانند منشأ و منبع قانون مدني آنجا را فقه سني قرار دهند.  همچنين اصول مترقي حقوقي امروز كه با توجه به رشد اجتماع و با توجه به تناسب نيروها حتماً بايد مخلوطي باشد از اين قوانين كه بايد در آنجا تدوين شود.

موضوع ديگري كه بايد مخصوصاً به عرضتان برسانم اين است كه دولت بايد توجه به اين نكته داشته باشد كه تمام مردم كردستان، يك تنه، در اين جنبش ضد استعماري و ضد استبدادي شركت داشته‏اند و به نسبت خودشان، تلفات فوق العاده متحمل شده‌اند.  غير از سوابق مبارزاتي كه به هيچ وجه قطع نشده اگر مبارزات عناصر مذهبي طبق اظهار خودشان از سال 42 آغاز شد،  قبل از سال 42 مبارزه مسلحانه  در كردستان بوده است كه خيلي از افراد شريف آنجا كشته شده‌اند و از بين رفته اند مثلاً ملا آواره، شريف زاده، صحيفيانها و غيره افراد خيلي زيادي كه در اين راه كشته شده‌اند،  اينها همه مبارزاتي بوده است بر ضد رژيم استبدادي.

مبارزاتي بوده است عليه امپرياليزم.  و بنابراين نمي توانند و بنا براين مبارزات را ناديده بگيرند.  من در تمام اين جريانات و نيز جريانات اخير پادرمياني داشته‎ام.  بايد دقيقاً ياد آوري بكنم كه در نزديكترين روزهاي سرنگوني رژيم يعني در 6 بهمن، در سنندج كشتار عجيب و آتش‎سوزي و ويرانگري بسيار وحشتناكي در سطح تمام شهر بوسيله پاسبانهااي شهر انجام گرفت كه همه سازمان يافته بود.  اين مسائل را نمي توان ناديد گرفت. 

· الان صحبتي است از يك اختلاف نظر يا اختلاف سليقه  بين آقاي حسيني و آقاي مفتي زاده  كه به صفحات روزنامه‎ها هم كشيده شده است  جنابعالي در اين مورد چه نظري داريد؟

 آقاي حسيني از طرف اكثريت قريب اتفاق كردها تأئيد مي‌شود همچنين سازمانهاي فعال در صحنه سياسي كردستان.  آقاي مفتي زاده فقط در شهر سنندج و اطراف احتمالاً ممكن است طرفداراني داشته باشد و ايشان هم در مذاكراتي كه با حضور من انجام گرفت، عنوان مي‎كردند كه قطعنامه هشت ماده اي كمتر از آن چيزي را كه من مطالبه مي‎كنم مي‎خواهد. اگر صداقتي در اين گفتار باشد كه اميدوارم باشد،طبعاً در اصل قضيه خودمختاري نبايد مخالفتي بين هيچكدام از اينها باشد.(آيندگان20/4/1358)

جلسه عمومي كردها اين هفته برگزار نمي‌شود.

    جلسه عمومي جمعيت كردهاي مقيم مركز كه هر هفته روزهاي پنج شنبه برگزار مي‌شود،  به درخواست گروهي از اعضا و مصادف شدن با تعطيلات آخر هفته،  امروز برگزار نمي‌شود و اين جلسه، پنجشنبه ي آينده ساعت 6 بعدازظهر در دانشگاه صنعتي برگزار خواهد شد.(آيندگان21/4/1358) 

جمعيت كردهاي مقيم مركز از دكتر يونسي خواست استعفا نكند.

    يكي از مسئولان جمعيت كردهاي مقيم مركز،  امروز پذيرفتن استعفاي دكتر يونسي استاندار كردستان را از جانب دولت رد كرد و گفت: « اشتعفاي دكتر يونسي، نتيجه ي فشار گروههاي مرتجعي است كه همواره در استان‏هاي مختلف ايران با استانداران اعزامي دولت مركزي مخالفت مي كنند و مي‌خواهند عوامل وابسته به خود را بر مسند قدرت بنشانند».

    اين سخنگو اعلام كرد: « ما با قبول استعفاي دكتر يونسي به شدت مخالف و معترضيم و اعتقاد داريم با توجه به تلگرافهايي كه در تائيد دكتر يونسي از شهرهاي مختلف به دفتر جمعيت رسيده،  او تنها كسي است كه مورد قبول و تائيد مردم كردستان است.  »

    همين سخنگو نتيجه گرفت: «كه اعزام هر استانداري جز دكتر يونسي با مخالفت شديد مردم كرد روبرو خواهد شد». (آيندگان21/4/1358)

اعلاميه كرد‏هاي مقيم مركز

 « جمعيت كردهاي مقيم مركز » در بيانيه اي،  موضع خود را در قبال تفسيرهاي سياسي راديو در رابطه با خلق كرد و رويدادهاي اين منطقه اعلام داشته و اتهام تجزيه طلبي خلق كرد را مردود دانسته است. 

نيز،  يادآور شده: « توطئه‏ها در كردستان،  توسط خلق كرد طراحي و زمينه سازي نمي‌شود.  ».  و افزوده است: « طراحان اين توطئه‏ها كساني هستند كه فئودالهاي وابسته به ارتجاع و استعمار را در كردستان مسلح كرده‌اند.  »

در آغاز بيانيه مي خوانيم: « اين روزها،  راديو ـ صداي جمهوري اسلامي ـ جنگ رواني را عليه خلق كرد در كردستان ايران آغاز كرده و مفسرين خود را بكار گرفته،  تا زمينه سازيهاي لازم را براي توطئه‏هاي جديد در كردستان بنمايد. 

در اين باصطلاح تفسيرهاي سياسي كه گويي از حلقوم مفسرين رستاخيزي يا فرماندهان آريامهري بيرون ميايد،  به خلق كرد كه از آغاز نهضت همگام، و هم سنگر انقلابيون راستين ايران بوده و در هزاران ميتينگ،  اعلاميه و قطعنامه اعلام كرده كه تجزيه طلب نيست، اتهام تجزيه طلبي وارد مي‌شود». 

پيامد اين مقدمه،  اشاره اي است به تفسيرهائي كه در ميانه ي اخبار ساعت 14 روز‏هاي 17 و 19 تيرماه،  پخش شده است. 

در پايان بيانيه،  عنوان شده: « از دولت موقت انقلاب اسلامي مي‌خواهيم تا از ايراد اتهام نسبت به خلق كرد در رسانه‏هاي دولتي و از تكرار تهمت نارواي تجزيه طلبي به خلق كرد كه خواسته‏هاي برحق آن فقط در خدمت آزادي،  استقلال و تماميت ايران و حفظ دستاوردهاي انقلاب است،جلوگيري به عمل آورد.»(آيندگان21/4/1358)

راهپيمائي به سوي مريوان

شب گذشته، سخنگوي جمعيت كردهاي مقيم مركز، در تماسي با آيندگان گفت: «بر اساس گزارشي كه از جمعيت دفاع از آزادي و انقلاب در كردستان دريافت داشتيم، ديروز دوبار بوسيله هلي كوپتر در پادگان مريوان، زره پوش پياده كرده‌اند،  پس از آن پاسداران مستقر در پادگان، ضمن تيراندازي در ساعت 11 صبح، قصد ورود به شهر را داشتند،  ولي محافظان شهر كه مدتها در برابر آنها خونسردي خود را نشان داده بودند،  در ساعت 5/1 به تيراندازي آنها جواب دادند كه بالاخره مجبور به عقب نشيني شدند. در فرودگاه سنندج نيز بوسيله دو هواپيما، تانك و پاسدار پياده كردند و مردم سنندج امروز نيز در تائيد راهپيمائي ديروز تظاهرات كردند و خانواده گروگان‏هائي كه بوسيله پاسداران مستقر در پادگان مريوان اسير شده‌اند،  ضمن تلگراف به تمام مراجع و اعلام خواست‏هاي خود مبني بر آزادي فوري گروگان‏ها از فردا ـ امروز ـ در دادگستري سنندج متحصن مي شوند،  همچنين سازمان‏هاي صنفي ـ سياسي سنندج ضمن تگراف‏هاي متعدد به مقامات اعلام داشتند در صورتيكه گروگان‏ها به فاصله 24 ساعت آزاد نشوند راهپيمايي دسته جمعي مردم از تمام شهرهاي كردستان به سوي مريوان آغاز خواهد شد و همه سازمان‏هاي سياسي سراسر كردستان، آمادگي خود را براي شركت در اين راهپيمائي سراسري اعلام داشتند».(آيندگان4/5/1358)